Cách Học Xen Kẽ Các Dạng Bài Để Hiểu Sâu Và Nhớ Kiến Thức Lâu Hơn

Khi học Toán, Ngoại ngữ hay Khoa học, nhiều người thường giải liên tiếp các bài cùng một dạng rồi mới chuyển sang dạng khác. Cách làm này giúp người học quen với thao tác đang thực hiện, nhưng đôi khi gây khó khăn khi gặp đề bài mới yêu cầu tự nhận diện dạng bài và lựa chọn phương pháp giải phù hợp. Một lựa chọn đáng thử là học xen kẽ các dạng bài, hay interleaving. Thay vì luyện một loại câu hỏi trong toàn bộ buổi học, bạn luân phiên thực hành những dạng có liên quan. Phương pháp này giúp người học có thêm cơ hội phân biệt đặc điểm của từng dạng và quyết định cách xử lý phù hợp.

Học Xen Kẽ Là Gì Và Vì Sao Đáng Thử?

Học xen kẽ không có nghĩa là chuyển môn liên tục một cách ngẫu nhiên. Bạn cần lựa chọn các nội dung có liên hệ với nhau, sau đó sắp xếp bài tập để buộc bản thân nhận diện điểm giống và khác biệt. Ví dụ, thay vì giải mười phương trình cùng một kiểu, bạn có thể phối hợp phương trình, bất phương trình và bài toán yêu cầu biến đổi biểu thức.

Một nghiên cứu công bố trên tạp chí Psychological Science năm 2022 theo dõi 155 học sinh lớp 9 đến lớp 12 trong bốn tuần. Khi kiểm tra lại sau một tháng, nhóm câu hỏi được ôn xen kẽ cho kết quả trung bình 63%, so với 54% ở nhóm câu hỏi được sắp theo từng chủ đề và 47% ở các khái niệm không được kiểm tra trong những bài quiz đó. Kết quả thuộc bối cảnh nghiên cứu cụ thể, không phải mức tăng được bảo đảm cho mọi người học. Bạn có thể xem nghiên cứu về luyện tập xen kẽ và việc học Khoa học.

Hướng dẫn cách học xen kẽ các dạng bài để rèn khả năng nhận diện và vận dụng kiến thức (Ảnh: SnetUni)

4 Cách Áp Dụng Học Xen Kẽ Vào Thực Tế

Chọn Các Dạng Bài Có Liên Quan

Bắt đầu với hai hoặc ba dạng kiến thức có điểm chung nhưng yêu cầu cách xử lý khác nhau. Với Toán, bạn có thể kết hợp nhận diện đồ thị, giải phương trình và biến đổi biểu thức. Với Ngoại ngữ, hãy xen kẽ bài nghe, chọn từ theo ngữ cảnh và đặt câu thay vì chỉ chép từ mới. Đây là cách áp dụng phương pháp học tập vào những tình huống cụ thể.

Học Quy Tắc Cơ Bản Trước Khi Trộn Bài

Nếu hoàn toàn chưa hiểu kiến thức nền, việc chuyển đổi liên tục có thể khiến bạn thêm bối rối. Hãy đọc ví dụ mẫu, hiểu nguyên tắc chính và thử một vài câu cơ bản trước. Sau đó mới phối hợp các dạng bài để rèn khả năng nhận diện.

Tự Giải Thích Lý Do Chọn Cách Làm

Trước mỗi bài, hãy tự hỏi đề đang yêu cầu điều gì, dấu hiệu nào giúp nhận ra dạng bài và vì sao phương pháp đã chọn phù hợp. Việc nêu được lý do giúp bạn tránh phụ thuộc hoàn toàn vào việc nhớ máy móc các bước giải, đồng thời cải thiện khả năng vận dụng kiến thức trong những tình huống mới.

Kiểm Tra Và Điều Chỉnh Sau Mỗi Lượt Luyện

Sau khi hoàn thành một nhóm câu hỏi, đánh dấu những câu sai hoặc mất nhiều thời gian. Xem lại nguyên nhân, làm lại câu tương tự rồi kiểm tra xem bạn có nhận diện đúng dạng bài khi thứ tự câu hỏi thay đổi hay không. Nếu còn nhầm lẫn, hãy quay lại ôn riêng phần kiến thức nền.

Biểu đồ so sánh kết quả kiểm tra trong nghiên cứu về phương pháp học xen kẽ và học theo từng chủ đề (Ảnh: SnetUni)

Cách Dùng Phương Pháp Này Mà Không Bị Quá Tải

Không cần trộn mọi môn học trong một buổi. Hãy chọn một chủ đề, xác định mục tiêu và phối hợp những dạng bài phục vụ cùng mục tiêu đó. Với kỹ năng mới, ưu tiên hiểu cơ bản trước; với kiến thức đã nắm, tăng dần sự đa dạng của câu hỏi.

Hướng dẫn học tập của Cornell Learning Strategies Center cũng mô tả interleaving là việc luyện tập luân phiên các kỹ năng hoặc khái niệm liên quan. Bạn có thể tham khảo để lựa chọn cách bố trí buổi ôn tập kiến thức phù hợp với môn học của mình.

Cách học xen kẽ các dạng bài giúp bạn chuyển trọng tâm từ việc lặp lại một kiểu bài sang khả năng nhận biết, lựa chọn và vận dụng kiến thức. Hãy bắt đầu với một nhóm dạng bài nhỏ, giải thích rõ cách lựa chọn phương pháp rồi điều chỉnh dựa trên kết quả thực tế. Một lịch luyện tập phù hợp với trình độ hiện tại sẽ hữu ích hơn việc trộn bài quá phức tạp ngay từ đầu.