Nghe Nhạc Khi Học Có Tốt Không? Cách Chọn Nhạc Phù Hợp

Nhiều học sinh, sinh viên thích mở nhạc khi đọc sách, làm bài tập hoặc sử dụng máy tính. Một số cảm thấy âm nhạc giúp dễ bắt đầu công việc, trong khi người khác lại nhanh mất tập trung vì lời bài hát. Vậy nghe nhạc khi học có tốt không và nên chọn loại âm thanh nào cho từng nhiệm vụ? Câu trả lời không giống nhau với mọi người. Hiệu quả phụ thuộc vào loại nhiệm vụ, nội dung âm thanh và thói quen cá nhân. Thay vì mặc định nhạc luôn có lợi hoặc luôn gây mất tập trung, bạn nên hiểu sự khác biệt giữa nhạc có lời, nhạc không lời và môi trường yên tĩnh.

Nghe Nhạc Khi Học Có Tốt Không Theo Các Nghiên Cứu?

1. Nhạc Có Lời Có Thể Gây Phân Tán Khi Đọc Và Ghi Nhớ

Khi đọc tài liệu, viết bài hoặc ghi nhớ từ vựng, não phải xử lý thông tin ngôn ngữ. Lời bài hát có thể cạnh tranh sự chú ý với nội dung đang học. Một nghiên cứu năm 2023 về âm nhạc và các nhiệm vụ nhận thức ghi nhận nhạc có lời làm giảm kết quả ở một số nhiệm vụ như trí nhớ bằng lời, trí nhớ hình ảnh và đọc hiểu, với kích thước hiệu ứng xấp xỉ d = -0,3. Nghiên cứu không ghi nhận ảnh hưởng đáng tin cậy tương tự đối với phép tính số học.

2. Nhạc Không Lời Không Phải Lúc Nào Cũng Tăng Hiệu Suất

Nhạc không lời có thể giúp một số người cảm thấy dễ chịu khi học, nhưng chưa có căn cứ để khẳng định nó luôn cải thiện kết quả. Một phân tích tổng hợp năm 2023 gồm 47 nghiên cứu, với 71 kích thước hiệu ứng, ghi nhận hiệu ứng trung bình nhỏ và tích cực của nhạc nền đối với việc học (d = 0,314). Tuy nhiên, kết quả thay đổi theo loại nhiệm vụ và đối tượng nghiên cứu. Bạn có thể đọc phân tích tổng hợp về ảnh hưởng của nhạc nền đối với người học.

So sánh việc nghe nhạc và học trong im lặng theo từng loại nhiệm vụ học tập (Ảnh: SnetUni)

Cách Nghe Nhạc Khi Học Để Lựa Chọn Âm Thanh Phù Hợp

1. Ưu Tiên Không Gian Yên Tĩnh Khi Đọc Nội Dung Khó

Với bài đọc dài, tài liệu học thuật hoặc nội dung cần ghi nhớ chính xác, hãy thử học trong im lặng trước. Nếu muốn nghe nhạc, nên lựa chọn âm thanh ít gây chú ý và kiểm tra xem khả năng hiểu bài có bị ảnh hưởng không.

2. Thử Nhạc Không Lời Với Nhiệm Vụ Lặp Lại

Khi sắp xếp tài liệu, làm một số thao tác quen thuộc hoặc thực hiện công việc không đòi hỏi xử lý ngôn ngữ liên tục, bạn có thể thử nhạc nền không lời. Hãy giữ âm lượng vừa phải và tránh lựa chọn danh sách nhạc khiến bạn liên tục muốn chuyển bài.

3. So Sánh Hiệu Quả Thay Vì Chỉ Dựa Vào Cảm Giác

Hãy thử cùng một loại nhiệm vụ trong điều kiện có nhạc và không có nhạc. Sau đó so sánh số câu trả lời đúng, khả năng hoàn thành và mức độ tập trung. Một nghiên cứu công bố năm 2026 trên Cognition and Emotion với 279 sinh viên thường nghe nhạc khi học cho thấy kết quả đọc hiểu không khác biệt có ý nghĩa giữa điều kiện nghe nhạc tự chọn, tiếng ồn nền và im lặng. Tuy nhiên, nhóm nghe nhạc duy trì cảm xúc tích cực sau khi đọc tốt hơn hai nhóm còn lại. Xem nghiên cứu năm 2026 về âm nhạc và khả năng đọc hiểu.

Tổng hợp ảnh hưởng của nhạc nền đối với trí nhớ, đọc hiểu và cảm xúc khi học (Ảnh: SnetUni)

Không Có Một Loại Nhạc Phù Hợp Với Mọi Nhiệm Vụ

Nghe nhạc khi học có tốt không còn phụ thuộc vào cách bạn tiếp nhận âm thanh và loại công việc đang thực hiện. Nhạc có lời có thể gây nhiễu khi xử lý ngôn ngữ, còn nhạc không lời không bảo đảm giúp tăng thành tích.

Tự Kiểm Tra Môi Trường Học Tập Của Mình

Hãy chọn im lặng khi cần đọc hiểu sâu, thử nhạc không lời với nhiệm vụ quen thuộc và đánh giá kết quả thực tế. Bạn có thể tham khảo thêm các mẹo học tập hữu ích và nội dung duy trì động lực học tập tại SNETUNI.